Bu yazıda
Hər gün taxılan qızıl üzük, zəncir və sırğa zamanla tozlanır, parıltısını itirir, bəzən də qaralmış kimi görünür. Yaxşı xəbər: qızıl qulluğu çətin deyil və çox vaxt evdə, sadə vasitələrlə edilə bilər. Pis xəbər isə yanlış üsullar məmulata zərər verə bilər. Bu yazıda təhlükəsiz təmizləmə üsulunu, nəyi etməməli olduğunuzu və düzgün saxlama qaydalarını izah edirik.
Qızıl niyə kirlənir və qaralır?
Saf qızıl demək olar ki, oksidləşmir və qaralmır. Lakin zinət əşyalarının çoxu ərintidir, yəni qızılla başqa metalların qarışığıdır (əyar fərqi üçün 585, 750, 916 və 999 əyar yazısına baxın). Əyar nə qədər aşağıdırsa, ərintidə başqa metal bir o qədər çoxdur və bu metallar tərlə, kremlə, ətirlə və ya kimyəvi maddələrlə təmasda reaksiya verə bilər. Nəticədə səthdə tünd təbəqə yarana bilər.
Gündəlik kirlənmənin əsas səbəbləri:
- dəri yağı, tər və ölü dəri hüceyrələri;
- krem, losyon, ətir və saç spreyi qalıqları;
- toz və gündəlik təmas;
- sabun qalıqları (qızıl üzərində ağ təbəqə qoya bilər).
Evdə təhlükəsiz təmizləmə: 6 addım
Bu üsul qızıl, ağ qızıl və adi qızıl məmulatların çoxu üçün uyğundur. Daşlı və mirvarili məmulat üçün aşağıdakı bölməyə baxın.
Lazımdır: kiçik qab, ilıq su (qaynar yox), yumşaq qab yuyan vasitə (ətirsiz olması daha yaxşıdır), çox yumşaq diş fırçası və ya makiyaj fırçası, yumşaq tüksüz parça.
- Qaba ilıq su tökün və 2–3 damla qab yuyan vasitə əlavə edin.
- Qızıl məmulatı suya salın və 10–15 dəqiqə saxlayın; kir yumşalır.
- Yumşaq fırça ilə yüngülcə fırçalayın: oyuqlara, kilidə, arxa tərəfə diqqət edin. Güclü basmayın.
- Təmiz ilıq su ilə yaxşıca yaxalayın ki, sabun qalmasın.
- Yumşaq parça ilə qurulayın; nəm qalmasın.
- Tam quruyana qədər gözləyin, sonra saxlayın.
Əşyanı yuyarkən lavabonun üstündə deyil, qabın üstündə işləyin ki, düşərsə, kanalizasiyaya getməsin.
Nəyi etməməli?
Xlor və ağardıcı ilə təmizləməyin. Xlor və çamaşır ağardıcıları qızıl ərintisindəki metallara zərər verə bilər və məmulatı zəiflədə bilər. Hovuzda xlorlu suda da zinət əşyası taxmayın.
Diş pastası, soda və aşındırıcı maddələrdən çəkinin. Bu maddələr səthi cızır və zamanla parıltını azaldır. Qızıl yumşaq metaldır, cızıqlar həmişəlik qala bilər.
Sirkə, limon və başqa turşulardan çəkinin. Turşu ərintiyə və xüsusilə daşlı məmulatın yuvalarına zərər verə bilər.
Sərt fırça və kağız dəsmal istifadə etməyin. Sərt fırça və kobud kağız dəsmal cızıq yarada bilər.
Qaynar su tökməyin. Qaynar su daşlı məmulatın bərkidici yuvalarına və bəzi ərintilərə zərər verə bilər.
Kimyəvi qızıl təmizləyicilərlə ehtiyatlı olun. Bazarda xüsusi təmizləyicilər var, amma hamısı bütün məmulat üçün uyğun deyil. İstifadə etməzdən əvvəl təlimatı oxuyun və daşlı məmulatda sınaqdan keçirməyin.
Daşlı, mirvarili və ağ qızıl məmulat
Daşlı məmulat. Brilyant və zirkon kimi sərt daşlar ilıq su və yumşaq fırça ilə təmizlənə bilər. Yuvaların möhkəmliyini yoxlayın: daş yırğalanırsa, suya salmayın və zərgərə göstərin. Daşlar haqqında daha ətraflı: Brilyantın həqiqiliyini necə anlamaq olar, Brilyant daşı ilə zirkon daşı necə fərqləndirilir. Brilyantlı elanlara bu kateqoriyada baxa bilərsiniz.
Mirvari və yumşaq daşlar. Mirvari, mərcan və bəzi rəngli daşlar suya, sabuna və kimyəvi maddələrə həssasdır. Onları yalnız nəm yumşaq parça ilə silin və məmulatı zərgərə göstərin.
Ultrasəs təmizləyicilər. Bəzi zərgərlər ultrasəs cihazı istifadə edir. Evdə ultrasəs cihazı daşlı məmulatda, çatlamış daşlarda və mirvaridə zərər verə bilər. Ehtiyatlı olun və qeyri-müəyyən halda zərgərə müraciət edin.
Ağ qızıl. Ağ qızıl məmulatın üzərində adətən nazik qoruyucu təbəqə olur. Bu təbəqə zamanla yeyilə bilər və məmulat sarımtıl görünə bilər. Bu normaldır və zərgər təbəqəni yenidən çəkə bilər. Ağ qızılı da sərt vasitələrlə təmizləməyin.
Qızılı gündəlik necə qorumalı?
Son toxunuş qaydası. Zinət əşyalarını ən axırda taxın: əvvəlcə makiyaj, ətir, krem və saç spreyi, sonra zinət əşyası. Axşam isə əvvəlcə çıxarın.
Hovuz, hamam və saunada çıxarın. Xlorlu su, isti buxar və sabun qızıla və daşlı yuvalara zərər verə bilər, üstəlik üzük sabunla sürüşüb düşə bilər.
İdman və ağır işdən əvvəl çıxarın. Zərbə və sürtünmə üzükləri əyə, zəncirləri qıra bilər.
Ev təmizliyində çıxarın. Təmizlik məhsulları, xüsusilə xlor və ağardıcılar qızıl üçün zərərlidir.
Yatarkən çıxarın. Zəncir dolaşa, sırğa itə, nazik halqalar əyilə bilər.
Düzgün saxlama
- Hər əşyanı ayrıca yumşaq kisədə və ya bölməli qutuda saxlayın. Qızıl bir-birinə və digər daşlara sürtünüb cızıla bilər.
- Nazik zəncirləri düz uzadılmış və ya ayrıca kisədə saxlayın ki, düyün atmasın.
- Rütubətdən və birbaşa günəş işığından qoruyun.
- Qızıl və gümüşü ayrı saxlayın ki, bir-birinə sürtünüb cızmasın.
- Qiymətli məmulatı sığorta və təhlükəsizlik baxımından etibarlı yerdə saxlayın.
Nə vaxt zərgərə getməli?
Aşağıdakı hallarda təmizləməyə çalışmayın, zərgərə müraciət edin:
- daş yırğalanır və ya yuvadan boşalıb;
- zəncir və ya üzük əyilib, çatlayıb və ya qırılıb;
- ağ qızıl məmulat tamamilə sarımtıl olub və təbəqənin yenilənməsi lazımdır;
- məmulat çox bahalıdır, miras qalıb və ya qiymətli daşlıdır;
- tünd ləkə sabunla təmizlənmir;
- üzük sıxır və ya boldur (ölçü dəyişdirmə üçün; baxın: Üzük ölçüsünü bilmirsiniz?).
Zərgər həm peşəkar təmizləmə, həm də yuvaların yoxlanması üçün xidmət göstərə bilər.
Qızıl zənciri xüsusi qulluq
Nazik zəncirlər dolaşmağa və qırılmağa meyillidir. Təmizləyəndə onları fırçalamaqdan çox suda yumşaq silkələyin. Bir-birinə dolaşan zənciri iynə ilə deyil, bir damla zeytun yağı ilə və yumşaq çəkməklə açmağa çalışın; açılmırsa, zorlamayın. Zəncir növləri və seçimi barədə Qızıl sep növləri yazısına baxın.
Təmizləmə tezliyi
Hər gün taxılan məmulatı ayda bir dəfə, nadir taxılanı isə lazım olduqda təmizləmək kifayətdir. Hər gün yumaq lazım deyil: tez-tez yuma əlavə yük yaradır, gündəlik silmə ilə isə kir toplanmasının qarşısı alınır. Hər taxandan sonra yumşaq parça ilə silmək kifayətdir.
Nəticə
Qızıl qulluğu üç sadə qaydaya əsaslanır: ilıq su və yumşaq qab yuyan vasitə ilə yumşaq təmizləmə, aşındırıcı və kimyəvi maddələrdən qaçmaq, zinət əşyalarını ayrıca yumşaq yerdə saxlamaq. Daşlı, mirvarili və ağ qızıl məmulat üçün daha ehtiyatlı olun, şübhə olduqda zərgərə müraciət edin.
Yeni zinət əşyası seçmək istəyirsinizsə, boyunbağılara, bilərziklərə və sırğalara baxın.
Tez-tez verilən suallar
İlıq suya bir neçə damla yumşaq qab yuyan vasitə əlavə edin, məmulatı 10-15 dəqiqə saxlayın, yumşaq fırça ilə yüngülcə təmizləyin, təmiz suda yaxalayıb yumşaq parça ilə qurulayın.
Saf qızıl qaralmır. Lakin qızıl ərintisindəki başqa metallar tər, kosmetika və kimyəvi maddələrlə reaksiya verərək səthdə qaralma yarada bilər. Təmizləmə ilə adətən aradan qalxır.
Tövsiyə etmirik. Aşındırıcı maddələr səthi cızır, turşular isə ərintiyə və daşa zərər verə bilər. Ən təhlükəsiz üsul ilıq su və yumşaq qab yuyan vasitədir.
Sarı qızıl kimi yumşaq üsullarla təmizləyin, sərt fırça və aşındırıcıdan çəkinin. Ağ qızıl üzərindəki qoruyucu təbəqə zamanla yeyilə bilər; bu halda zərgər onu yeniləyə bilər.
Hər əşyanı ayrıca yumşaq kisə və ya bölməli qutuda saxlayın ki, cızılmasın və dolaşmasın. Rütubətdən və birbaşa günəşdən qoruyun.



